Jak wybrać płytę główną do komputera?

Którą płytę główną wybrać? Co za różnica? Jak się okazuje – nie taka mała. Różne chipsety, sockety, formaty czy złącza sprawiają, że jej wybór może nie być taki oczywisty i należy zwrócić uwagę na więcej aspektów, niż z początku mogło się wydawać. Nie jest to jednak czarna magia – wszystkiego dowiesz się z naszego poradnika.

Którą płytę główną wybrać? Co za różnica? Jak się okazuje – nie taka mała. Różne chipsety, sockety, formaty czy złącza sprawiają, że jej wybór może nie być taki oczywisty i należy zwrócić uwagę na więcej aspektów, niż z początku mogło się wydawać. Nie jest to jednak czarna magia – wszystkiego dowiesz się z naszego poradnika.

Spis treści:

  1. Rodzaje płyt głównych.
  2. Na co jeszcze zwrócić uwagę?
  3. Płyta główna i podkręcanie procesora.
  4. Polecane płyty główne.

Rodzaje płyt głównych?

Cóż to byłby za piękny świat, gdyby wszystkie podzespoły komputera byłyby ze sobą kompatybilne. Niestety nie ma tak łatwo i podczas doboru kolejnych podzespołów należy zwrócić uwagę, czy są one ze sobą zgodne. Nie inaczej jest w przypadku płyt głównych, które różnią się nie tylko rozmiarem, ale również gniazdem na procesor, jak i chipsetem.

Formaty płyt głównych

Wyróżniamy kilka rodzajów, a wybór odpowiedniego ma znaczenie, ponieważ nie każda płyta główna będzie pasowała do wszystkich obudów. Główne formaty używane w komputerach PC to:

  • Extended ATX (E-ATX) – to największe płyty główne, ich wymiary to 305 x 330 mm.

Zobacz płyty główne E-ATX

  • ATX – to standardowy rozmiar, wymiary tych płyt to 305 x 244 mm.

Zobacz płyty główne ATX

  • MicroATX (mATX, uATX, µATX) – to nieco zmniejszone ATX, wymiary to 244 x 244 mm.

Zobacz płyty główne mATX

  • MiniITX (mITX) – to najmniejszy format płyt o wymiarach 170 x 170 mm.

Zobacz płyty główne mITX

Przy czym należy pamiętać, że są to maksymalne wymiary, a nie sztywne wartości.

którą płytę główną wybrać

Płyta główna a procesor

Wybierając płytę główną, musisz pamiętać o tym, że nie każdy procesor będzie do niej pasował. A to z powodu gniazda procesora (inaczej socket). Socket to miejsce na MOBO (motherboard – płyta główna), w którym instaluje się procesor. Poniższa lista przedstawia najpopularniejsze gniazda oraz procesory, które w nich umieścisz:

  • LGA 1151 – procesory Intel 6., 7., 8. i 9. generacji (Celeron, Pentium oraz Core i3, i5, i7, i9)

Zobacz płyty główne z socketem LGA 1151

  • LGA 2066 – procesory Intel Core serii X od 7. generacji

Zobacz płyty główne z socketem LGA 2066

  • AM4 – procesory AMD Ryzen 1. i 2. generacji oraz AMD Athlon 7. generacji

Zobacz płyty główne z socketem AM4

  • TR4 – procesory AMD Ryzen Threadripper

Zobacz płyty główne z socketem TR4

Nie są to oczywiście wszystkie sockety – przedstawiliśmy jedynie obecnie najnowsze, najpopularniejsze z nich.

Chipsety

Prócz gniazda na procesor bardzo ważny jest również dobór odpowiedniego chipsetu płyty głównej – choć obecnie ma to głównie znaczenie w przypadku procesorów Intel. W przypadku konstrukcji z chipsetami Intel wyróżniamy takie, na których procesory można podkręcić, oraz takie, na których OC jest niemożliwe.

Chipset Intel

W przypadku płyt głównych dla procesorów Intel wyróżniamy kilka typów chipsetów:

  • X – to najbardziej zaawansowane układy przeznaczone dla profesjonalistów oraz największych entuzjastów sprzętu. Przeznaczona dla procesorów Intel Core serii X, takich jak Intel Core i9-7900X. Oczywiście pozwala na ich podkręcanie. Ostatnie chipsety X to:
    • Intel X299 – najnowsza jednostka dla procesorów Skylake-X. Obsługuje pamięci RAM w trybie Quad Channel, zapewniając tym samym ich szybsze działanie.
    • Intel X99 – to poprzednik X299, który współpracuje z procesorami Haswell-E oraz Broadwell-E. Również obsługuje pamięci RAM w trybie Quad Channel.

Zobacz płyty główne z chipsetem Intel X

  • Z – to zaawansowane chipsety konsumenckie, które są najpopularniejsze wśród graczy i entuzjastów. Współpracują ze wszystkimi procesorami „mainstreamowymi”, to znaczy Intel Core, Pentium oraz Celeron. Swoją popularność zyskały dzięki możliwości podkręcania procesorów z odblokowanym mnożnikiem, a więc tych z literą K w nazwie, jak na przykład Intel Core i5-8600K. Najpopularniejsze chipsety Z to:
    • Intel Z390 – to najnowszy układ, który pojawił się wraz z procesorami Intel Core 9. generacji.
    • Intel Z370 – to wypierany przez Z390 chipset, który zapewniał wsparcie procesorów Intel 8. generacji.
    • Intel Z270 – to chipset dla procesorów Skylake oraz Kaby Lake, a więc 6. i 7. generacji procesorów Intel.

Zobacz płyty główne z chipsetem Intel Z

  • H – to chipset uniwersalny. Sprawdzi się zarówno u graczy, jak i w biurze czy w komputerze multimedialnym. Współpracuje ze wszystkimi procesorami konsumenckimi. Jest tańszy od chipsetu Z, ale nie umożliwia podkręcania CPU z odblokowanym mnożnikiem. Najpopularniejsze chipsety to:
    • Intel H370 – jest przeznaczony dla procesorów Intel 8. generacji.
    • Intel H310 – również współpracuje z CPU z rodziny Coffee Lake. Różni się od H370 tym, że jest tańszy, obsługuje mniej linii PCI-E, portów USB, SATA oraz brak wsparcia dla macierz RAID.
    • Intel H270 – to chipset dla procesorów Intel 6. i 7. generacji.
    • Intel H170 – podobnie jak H270, współpracuje z procesorami Skylake oraz Kaby Lake, chociaż do obsługi tych drugich potrzebna jest aktualizacja BIOS.
    • Intel H110 – od H170 odróżnia go obsługa mniejszej liczby złącz USB, SATA, linii PCI-E oraz brak obsługi macierzy RAID.

Zobacz płyty główne z chipsetem Intel H

  • B – to propozycje biznesowe, choć często znajdują zastosowanie w mniej wymagających komputerach graczy, czy domowych centrach multimedialny. Nie wspierają podkręcania procesorów, zazwyczaj wspierają również mniejszą liczbę portów niż chipset H czy Z.
    • Intel B360 – jest przeznaczony dla procesorów Intel 8. generacji.
    • Intel B250 - to chipset dla procesorów Intel 6. i 7. generacji.

Zobacz płyty główne z chipsetem Intel B

  • Q – również jest propozycją biznesową, choć technicznie nieco bardziej zaawansowana od chipsetu B. Obsługuje zazwyczaj więcej portów i złączy.
    • Intel Q370 – dla procesorów Intel 8. Generacji
    • Intel Q270 – dla procesorów Intel 6. i 7. generacji

Zobacz płyty główne z chipsetem Intel Q

Dostępne są również chipsety C, jednak te skierowane są do stacji roboczych, serwerów oraz dla procesorów Intel Xeon, zatem pominiemy je.

Chipset AMD

Z kolei, jeśli chodzi o płyty główne dla procesorów AMD, to wyróżniamy chipsety typu:

  • X – to najbardziej zaawansowana seria chipsetów od AMD. Dostępne są ich dwa rodzaje – dla podstawki AM4 oraz TR4.
    • AMD X399 – to układ dla procesorów AMD Threadripper 1. i 2. generacji. Wspiera oczywiście podkręcanie, a także pamięć RAM w trybie Quad Channel oraz Multi-GPU.
    • AMD X470 – to z kolei najnowszy chipset dla procesorów z na socket AM4. Umożliwia podkręcanie oraz wsparcie dla technologii AMD StoreMi.
    • AMD X370 – to nieco starszy model dla podstawki AM4. Również umożliwia overclocking procesora, jednak nie obsługuje AMD StoreMi.

Zobacz płyty główne z chipsetem AMD X

  • B – to układ dla użytkowników, którzy oczekują wysokiej wydajności, ale jednocześnie nie planują ekstremalnego podkręcania ani korzystania z kilku kart graficznych.
    • AMD B450 – to nowy chipset ze wsparciem AMD StoreMi oraz podkręcaniem CPU.
    • AMD B350 – jest nieco starszy i nie współpracuje z technologią AMD StoreMi.

Zobacz płyty główne z chipsetem AMD B

  • A – to podstawowe układy dla mniej zaawansowanych użytkowników, którzy nie planują podkręcania.
    • AMD A320 – to podstawowy, mainstreamowy chipset. Nie wspiera technologii AMD StoreMi oraz nie pozwala na overclocking.

Zobacz płyty główne z chipsetem AMD A

Warto zaznaczyć, że wszystkie procesory kompatybilne z socketem AM4 są w pełni wspierane przez wszystkie chipsety współpracujące z tą podstawką. W przypadku starszych chipsetów może być wymagana aktualizacja BIOS.

Na co zwrócić uwagę?

No dobrze – wiesz już, że absolutnie najważniejszym elementem, który musisz wziąć pod uwagę, dobierając płytę główną, jest jej socket oraz chipset. Ale na co jeszcze warto zwrócić uwagę?

co musi mieć płyta główna

Porty wewnętrzne

Pierwszą rzeczą są porty wewnętrzne. Na laminacie każdej płyty znajdziesz złącza PCIe, banki pamięci RAM czy porty SATA. Musisz jednak zwrócić uwagę na to, ile ich jest oraz jakiego są rodzaju. Omówmy najpopularniejsze i najważniejsze z nich.

Zacznijmy od banków pamięci RAM. Te występują zazwyczaj w liczbie dwóch, czterech lub ośmiu. Ważne, aby zwrócić uwagę na rodzaj obsługiwanej pamięci – aktualnie najnowszym i najpopularniejszym typem są kości DDR4. W zależności od chipsetu płyty głównej maksymalne taktowanie zegara może się różnić (im wyższy chipset, tym wyższe taktowanie).

Porty PCIe służą do podłączania kart graficznych, dźwiękowych czy jakikolwiek innych kart rozszerzeń. Wyróżnia się kilka typów tego złącza:

  • x16
  • x8
  • x4
  • x1

Różnią się one przepustowością danych – oczywiście PCIe x16 jest najwydajniejsze i osiąga przepustowość rzędu 32 GB/s. Obecnie większość płyt głównych zostaje wyposażone w najnowszy standard gniazda – 3.0.

Złącza SATA umożliwiają podłączenie dysków HDD, SSHD oraz SSD. Obecnie najszybszym standardem jest SATA III, która osiąga przepustowość rzędu 6 Gbit/s.

Złącze M.2 to nowy standard, który służy do podłączenia dysków SSD właśnie w tym formacie. Należy zwrócić uwagę z jaką magistralą współpracuje ten port. Może to być zarówno SATA III jak i PCIe – oczywiście to drugie gwarantuje zdecydowanie wyższe osiągi. Dodatkowe przyśpieszenia da również wsparcie protokołu NVMe. Dostępne są także różne rozmiary takich dysków, jednak większość płyt głównych jest do tego przygotowana.

Kolejną rzeczą, na którą warto zwrócić uwagę, są porty na panelu frontowym. Prócz oczywiście złączy do włączania i restartowania komputera, na panelu mogą znaleźć porty USB czy audio. Warto zatem sprawdzić, czy płyta posiada wystarczającą liczbę, chociażby złączy USB 3.0.

Złącza wentylatorów na płycie głównej przydadzą się szczególnie wtedy, gdy nie posiadasz kontrolera obrotów wentylatorów. Jedno z nich zawsze jest przeznaczone dla chłodzenia procesora (zazwyczaj podpisane CPU_FAN). Możesz się również spotkać ze złączem dla pompy wodnej – przyda Ci się, gdy korzystasz z chłodzenia wodnego.

Inne złącza, które możesz znaleźć na MOBO, to na przykład złącze dla pasków LED czy port U.2.

jaką płytę główną wybrać

Panel I/O

Czyli panel wejść/wyjść, który finalnie znajduje się z tyłu obudowy. Zazwyczaj podłączane są do niego peryferia, takie jak mysz, klawiatura, monitor czy drukarka. Jakie porty się tam przydadzą?

Zacznijmy od PS/2, który powoli odchodzi już do lamusa. Jest to port, do którego podłączane są mysz i klawiatura, jednak obecnie produkowane akcesoria korzystają już ze złącza USB. Niemniej, jeżeli Twoje akcesoria mają okrągłe wtyczki, warto pamiętać, aby płyta była w takie złącze wyposażona.

A skoro o USB – jego również nie może zabraknąć. Prócz wspomnianej klawiatury i myszki, często wykorzystuje się je do podłączenia drukarki, dysku zewnętrznego, pendrive’a czy na przykład odbiornika od gamepada. W przypadku, gdy chcesz wykorzystywać ten port do transferu plików, dobrze, aby był on w jak najwyższym standardzie – USB 3.2, 3.1 bądź 3.0. Dziś dostępne są również płyty wejściami USB typu C.

Każda płyta posiada również wyjście obrazowe. Jest to szczególnie istotne, jeśli korzystasz ze zintegrowanego układu graficznego w Twoim procesorze. Zwróć zatem uwagę na to, jakie wejście znajdziesz w swoim monitorze – może to być jedno ze starszych złącz VGA lub DVI bądź nowsze – HDMI lub DisplayPort.

Dalej mamy na przykład złącze RJ-45, a więc port ethernet, który służy do podłączenia kabla od internetu. To złącze znajduje się na każdej płycie.

Na koniec zostały złącza audio. Służą do podłączania słuchawek, głośników oraz mikrofonów. W zależności od układu dźwiękowego, może być dostępna różna liczba wejść (3 lub 6).

Zintegrowana karta dźwiękowa

Obecnie każda płyta główna posiada swój własny układ audio. Jeżeli nie jesteś audiofilem, ale zależy Ci na w miarę dobrej jakości dźwięku – zwróć uwagę na to, jaką kartę zaimplementował producent MOBO. Jeżeli dźwięk nie jest dla Ciebie aż tak istotny lub po prostu sięgniesz po zewnętrzną kartę dźwiękową, to zintegrowany układ nie odgrywa zbyt wielkiej roli przy wyborze płyty.

Obecnie zdecydowanie największą popularnością cieszą się układy Realtek. Dostępne jest kilka modeli, a poniżej uporządkowaliśmy je od najlepszych jakościowo:

  • ALC 1220
  • ALC 1150
  • ALC 892
  • ALC 887

Przed wyborem dobrze jest również sprawdzić, czy układ dźwiękowy został odseparowany, to znaczy czy posiada osobne warstwy na laminacie PCB. Takie rozwiązanie podnosi koszt produkcji, zatem spotykane jest głównie w droższych modelach płyt głównych, jednak pozwala zredukować zniekształcenia i zaszumienia sygnału. Producenci często podkreślają to, oddzielając układ audio podświetleniem LED.

Dodatkowe moduły

Płyty główne mogą być wyposażone w dodatkowe moduły, takie jak Wi-Fi czy bluetooth. Jeżeli planujesz korzystać z takiego rozwiązania, zamiast dokupować dodatkowe akcesoria, poszukaj modelu wyposażonego w odpowiedni układ.

Technologie producentów

Nierzadko płyty główne, prócz podstawowych podzespołów i funkcji, oferują coś ekstra. Producenci stosują różne nazewnictwo do, z reguły, tych samych funkcji.

  • Wzmocniona budowa – najczęściej można spotkać się z płytami, które są wykonane z trwalszych materiałów, złącza PCIe posiadają dodatkowe wzmocnienia, gniazda są odporne na ścieranie.
  • Wsparcie podkręcania – niektóre płyty posiadają gotowe ustawienia podkręcania. Wystarczy wybrać odpowiednią opcję w UEFI, a MOBO automatycznie dostosuje zegary procesora oraz napięcie.
  • Poprawa jakości dźwięku – to jeden z najczęściej używanych dodatków.
  • Wsparcie łączności sieciowej – to techniki, które mają polepszyć jakość połączenia i zredukować zakłócenie oraz opóźnienia.

To oczywiście tylko kilka z nich. Lista technologii stosowanych przez producentów jest bardzo długa.

Płyta główna i podkręcanie procesora

Jeżeli planujesz podkręcanie procesora, to prócz wyboru odpowiedniego chipsetu, zwróć uwagę również na kilka innych aspektów takich jak sekcja zasilania czy DualBIOS.

Sekcja zasilania CPU

Przy podkręcaniu procesora niezwykle istotna jest jego sekcja zasilania. Im lepsza, mocniejsza sekcja, tym stabilniejsza będzie praca procesora. W tym wypadku trzeba zwrócić uwagę na liczbęi jakość dławików oraz kondensatorów na płycie głównej, a także MOSFET. Najłatwiej jednak po prostu przewertować internet w poszukiwaniu recenzji i opinii o danej płycie.

Jeżeli planujesz ekstremalny overclocking, możesz również zdecydować się na płytę z chłodzoną sekcją. I nie chodzi tutaj o radiator, ponieważ ten znajdziesz na zdecydowanej większości płyt, a o wentylator. Takie rozwiązanie zastosowano na przykład w Gigabyte Z370 AORUS Gaming 7-OP.

BIOS i DualBIOS

Zacznijmy od tego czym jest BIOS. Jest to Basic Input/Output System, czyli podstawowy system wejścia/wyjścia. Kontroluje transfer danych pomiędzy komponentami. Tuż po uruchomieniu komputera wykonuje również serię testów podzespołów, a o ewentualnych błędach informuje użytkownika za pomocą sygnałów dźwiękowych, na ekranie komputera lub wyświetlaczu kodów POST. To w nim wykonuje się np. procedurę podkręcania procesora czy pamięci RAM.

Czym zatem jest DualBIOS? Niczym innym jak dwoma takimi systemami. Jest to przydatne, gdy podstawowy, domyślny BIOS ulegnie awarii. Możesz wtedy z łatwością przywrócić go za pomocą drugiego systemu.

Polecane płyty główne

Zobacz ciekawe i popularne płyty główne wybierane przez klientów.

polecane płyty główne

 ASUS TUF Z390-PRO GAMING

ASUS TUF Z390-PRO GAMING

Płyta główna w formacie ATX dla procesorów Intel Core 8. i 9. generacji. Najnowszy chipset Intel Z390 zapewnia najwyższą wydajność oraz możliwość podkręcania układów z odblokowanym mnożnikiem. Ponadto MOBO posiada szybkie złącza M.2, w których zainstalujesz wydajne dyski SSD. Nie zabrakło również wsparcia dla NVIDIA SLI oraz AMD CrossFireX.

 Gigabyte Z390 GAMING X

Gigabyte Z390 GAMING X

To płyta główna ATX z chipsetem Intel Z390 oraz socketem LGA1151 przeznaczona dla procesorów Intel Coffee Lake. Posiada wiele złączy zewnętrznych oraz zewnętrznych, jak na przykład 6 portów SATA III czy 2 złącza M.2, dzięki czemu masz możliwość bogatej rozbudowy komputera.

MSI MPG Z390 GAMING PLUS

MSI MPG Z390 GAMING PLUS

Z tą płytą wykorzystasz pełny potencjał procesorów Intel Core 8. i 9. generacji. Chipset Intel Z390 umożliwi Ci podkręcanie układów z odblokowanym mnożnikiem oraz wykorzystanie pamięci RAM DDR4 o taktowaniu nawet 4400 MHz. Co więcej płyta wspiera technologię AMD CrossFireX oraz posiada złącza M.2, w których zainstalujesz niezwykle szybkie dyski SSD.

ASUS PRIME Z370-P II

ASUS PRIME Z370-P II

Ta płyta z chipsetem Z370 stanowi świetną bazę dla procesorów Intel Core 8. generacji. Ten model posiada oznaczenie 5X Protection III, co jest gwarancją wysokiej wytrzymałości konstrukcji. Ponadto, płyta obsługuje szybkie pamięci RAM DDR4 o prędkości nawet 4000 MHz.

Gigabyte B450 AORUS PRO

Gigabyte B450 AORUS PRO

Płyta główna oparta na sockecie AM4 oraz chipsecie AMD B450 to konstrukcja przeznaczona dla procesorów AMD Ryzen. Ten model, w formacie ATX, obsługuje pamięci RAM DDR4 o taktowaniu do 3200 MHz. Ponadto jest wyposażony w 2 złącza M.2 na szybkie dyski SSD oraz posiada zintegrowany układ audio – Realtek ALC1220.

ASRock AB350 Pro4

ASRock AB350 Pro4

Gamingowa płyta główna oparta na chipsecie AMD B350 dla procesorów Ryzen. Na jej laminacie znajdują się między innymi 4 banki na pamięć RAM DDR4 o taktowaniu nawet 3200 MHz oraz układ audio Realtek ALC892 z obsługą dźwięku 7.1.

MSI B450M BAZOOKA

MSI B450M BAZOOKA

Ta płyta główna dla procesorów Ryzen, wyposażona w chipset AMD B450 to propozycja dla graczy. Pozwoli Ci na wykorzystanie modułów pamięci operacyjnej DDR4 o taktowaniu nawet 3466 MHz. Ten model wykonany jest w formacie mATX, a więc zmieści się również do mniejszych obudów.

ASRock B450M-HDV

ASRock B450M-HDV

Ten model z chipsetem AMD B450 obsługuje pamięci RAM DDR4 o taktowaniu do 3200 MHz. Jako, że format tej płyty to mATX, możesz stworzyć wydajny komputer w kompaktowej obudowie. Dodatkowo, dzięki technologii AMD StoreMI, możesz połączyć szybki dysk SSD z pojemnym dyskiem HDD, tworząc jeden wolumin.

MSI Z370 GAMING PLUS

MSI Z370 GAMING PLUS

Ta płyta Gaming ma w nazwie. Wyposażona w chipset Intel Z370 jest świetnym wyborem dla procesorów Intel Coffee Lake. Obsługuje szybkie moduły pamięci RAM DDR4 o taktowaniu do 4000 MHz. Posiada zintegrowany układ audio Realtek ALC892, który jest dodatkowo wspierany technologią Audio Boost.

ASUS PRIME B450-PLUS

ASUS PRIME B450-PLUS

Solidna podstawa do budowy wydajnego komputera wyposażonego w procesor AMD Ryzen. Ta płyta obsługuje pamięci RAM DDR4 o taktowaniu nawet 3200 MHz, a także posiada złącze M.2 do instalacji szybkich dysków SSD NVMe. Co więcej, posiada w sumie 7 zewnętrznych złączy USB, dzięki czemu nigdy nie zabraknie wolnego portu dla Twoich peryferiów.

Przeczytaj też pozostałe poradniki, w których piszemy o tym, jak wybrać inne komponenty komputera:

Jaki zasilacz komputerowy wybrać? Jak wybrać obudowę komputerową? 

Jak wybrać chłodzenie wodne procesora? Jak wybrać chłodzenie powietrzne procesora

Jaką kartę graficzną wybrać? Jaki dysk wybrać - SSD czy HDD? Jaką pamięć RAM wybrać do komputera i laptopa?

Zobacz wszystkie płyty główne w x-kom