Jak wybrać procesor? Co trzeba wiedzieć o CPU?

Procesor jest jednym z najważniejszych komponentów w komputerze. W głównej mierze to od niego zależy wydajność desktopa, dlatego jego zakup powinien być szczególnie dobrze przemyślany. W tym poradniku pokażemy Ci, jak dokonać inteligentnego wyboru.

W poradniku:

  1. Rodzaje, oznaczenia i modele procesorów.
  2. Części składowe procesora.
  3. Na co jeszcze zwrócić uwagę?
  4. Jaki procesor dla gracza?
  5. Jaki procesor do biura?
  6. Jaki procesor dla profesjonalisty?
  7. Polecane modele procesorów komputerowych.

Rodzaje, oznaczenia i modele procesorów

Obecnie wybór procesora ogranicza się do produktów dwóch marek – Intel oraz AMD. Wśród nich znajdziesz różne modele, symbole i oznaczenia CPU, które mogą wydawać się przypadkowym ciągiem znaków. Nic bardziej mylnego. Zaraz przybliżymy Ci metodologię nazewnictwa.

Procesory Intel

Zacznijmy od procesorów Intel. Przez wiele lat te jednostki dominowały na rynku, oferując najwyższą wydajność właściwie we wszystkich zastosowania. Co oznaczają poszczególne nazwy i symbole?

Serie procesorów

Zacznijmy od serii procesorów. Czym różnią się od siebie rodziny Core, Pentium i inne?

Intel Core i9 – to najnowsza seria procesorów, dostępna od dwóch generacji (8. i 9.), przy czym dopiero model i9-9900K zadebiutował jako procesor konsumencki. Aktualnie jest to jednostka 8-rdzeniowa i 16-wątkowa. Są przeznaczone dla najbardziej wymagających użytkowników, którzy, prócz grania, zajmują się także obróbką filmów, streamowaniem wideo czy tworzeniem grafik 3D.

Zobacz procesory Intel Core i9

Intel Core i7 – ta seria stanowiła najwydajniejsze procesory konsumenckie (aż do wydania wyżej wspomnianego procesora i9). Najnowszy model, i7-9700K, posiada 8 rdzeni oraz taką samą liczbę wątków – co ciekawe, jest to pierwszy procesor z tej serii, który nie obsługuje technologii HT (Hyper Threading). Również mogą posłużyć jako serce komputera półprofesjonalisty – do amatorskiej obróbki wideo lub renderowania grafik.

Zobacz procesory Intel Core i7

Intel Core i5 – to procesory szczególnie lubiane przez graczy, ponieważ oferują jeden z lepszych stosunków ceny do wydajności. Aktualnie najnowszym modelem jest i5-9600K, który posiada 6-rdzeni fizycznych oraz logicznych.

Zobacz procesory Intel Core i5

Intel Core i3 – to procesory przeznaczone dla mniej wymagających użytkowników. Sporadyczne, niedzielne granie i multimedia – to zadania, w których sprawdzą się te jednostki. Obecnie najwyżej w hierarchii znajduje się model i3-8350K, posiadający 4 rdzenie i 4 wątki. Procesory Intel Core i3 wcześniejszych generacji obsługiwały technologię HT i posiadały 2 rdzenie fizyczne i 4 logiczne.

Zobacz procesory Intel Core i3

Intel Pentium – do niedawna były to procesory Intel Pentium G, D. N lub J, a jeszcze wcześniej po prostu Intel Pentium, jednak obecnie zostały podzielone na:

  • Intel Pentium Gold – gdzie obecnie króluje model G5600 (2 rdzenie, 4 wątki),
  • Intel Pentium Silver – gdzie znajduje się stacjonarny model J5005 oraz mobilny N5000. Oba posiadają 4 rdzenie i 4 wątki, przy czym trzeba pamiętać, że są to procesory o niskim poborze energii, co oczywiście wiąże się z niższą wydajnością,

Procesory Pentium były zazwyczaj pomijane, jeżeli myślało się choćby o najmniej wymagających grach. Zmieniło się to jednak w momencie premiery Intel Pentium G4560, który wprowadził do tej serii obsługę technologii HT, a sam stał się bardzo popularnym procesorem do najtańszych desktopów do gier.

Zobacz procesory Intel Pentium

Intel Celeron – to proste procesory, które dzielą się na:

  • Intel Celeron G – gdzie prym wiedzie model G4920 (2R/2W). Są to pełnoprawne procesory o najwyższej wydajności (w tej serii),
  • Intel Celeron J -  z 4-wątkowym J4105 na czele. To jednostki o niskim zapotrzebowaniu energetycznym,
  • Intel Celeron N – gdzie najnowszym modelem jest 4-wątkowy N4100. To układy mobilne.

Cała rodzina, to procesory o niskiej wydajności, które mogą posłużyć do budowy komputerów biurowych.

Zobacz procesory Intel Celeron

Intel Core m – to procesory mobilne o bardzo niskim zapotrzebowaniu energetycznym. Wiąże się to jednak z niskim zegarami. Obecnie najnowszy model to m3-8100Y, który posiada 2 rdzenie i 3 wątki, a bazowe zegary procesora to zaledwie 1.10 GHz. Ma to oczywiście swoje plusy – TDP procesora wynosi zaledwie 5 W.

Intel Atom – to najmniej wydajne procesory, przzeznaczone do prostych komputerów

Spośród dostępnych serii procesorów, nie znalazły się wyżej:

  • Intel Xeon oraz Xeon Phi,
  • Intel Itanium,
  • Intel Quark SoC.

Są to jednak specyficzne układy, przeznaczone dla specyficznych odbiorców, którymi nie są użytkownicy domowi ani gracze, a raczej serwerownie i profesjonalne stacje robocze.

Numery modeli

Na pierwszy rzut oka, widząc nazwę Intel Core i7-8650U, pomyślisz sobie, że ktoś uderzył pięścią w klawiaturę i w ten sposób powstała ta nazwa. Wiesz już, co oznacza Intel Core i7. Przejdźmy zatem do cyfr, a więc 8650 – co się za tym kryje?

Zgodnie z tym, co podaje producent, pierwsza cyfra oznacza generację – w tym przypadku ósmą. Resztę nazywa SKU, a więc po prostu identyfikator do zarządzania danym towarem. I tyle, ot cała tajemnica.

Oznaczenia procesorów

Idźmy dalej z naszym przykładem - Intel Core i7-8650U. Co oznacza U na końcu? Co oznaczają inne litery?

  • K – oznacza odblokowany mnożnik procesora, a więc możliwość podkręcania procesora.
  • X – to na dobrą sprawę odrębna rodzina procesorów. Są to procesory do platform HEDT (High-End Desktop).
  • T – oznacza, zgodnie z tym co twierdzi producent, nacisk na moc. Może to być jednak mylne – procesor Intel Core i3-6300T ma niższą wydajność i niższe zapotrzebowanie na energię niż procesor Intel Core i3-6300 (bez T).
  • U – oznacza procesor ultraniskonapięciowy.
  • Y – oznacza procesor niskonapięciowy.
  • H – oznacza, zgodnie z tym co twierdzi producent, bardzo wydajną grafikę (układ zintegrowany).
  • G – w urządzeniach przenośnych oznacza, że zawiera zewnętrzną kartą graficzną.
  • F – oznacza procesor bez zintegrowanego układu graficznego.

Oprócz tego można się spotkać z połączeniem dwóch oznaczeń:

  • HK – to bardzo wydajna grafika oraz odblokowany mnożnik.
  • HQ – oznacza grafikę o wysokiej wydajności oraz czterordzeniowy procesor (w jednostkach mobilnych).

Jaki procesor wybrać - Intel czy AMD?

Procesory AMD

Wraz z premierą procesorów Ryzen, układy AMD zyskały na popularności. Co oznaczają poszczególne nazwy i symbole?

Serie procesorów

AMD posiada mniej serii procesorów. Czym się od siebie różnią?

AMD Ryzen 7 – to najwyższa w hierarchii rodzina procesorów. Obecnie króluje w niej model Ryzen 7 2700X, wyposażony w 8 rdzeni i 16 wątków. Świetnie sprawdzają się w zastosowaniach takich jak obróbka wideo czy renderowanie grafik, lecz będą też świetnym wyborem do gier czy streamowania.

Zobacz procesory AMD Ryzen 7

AMD Ryzen 5 – zdecydowanie częściej goszczą w komputerach graczy oraz półprofesjonalistów. Najwydajniejszy model, a więc Ryzen 5 2600X, posiada 6 rdzeni i 12 wątków.

Zobacz procesory AMD Ryzen 5

AMD Ryzen 3 – to proste i niedrogie konstrukcje, przeznaczone do multimedialnych komputerów, na których gra się raczej sporadycznie. Obecnie najwydajniejszy model to Ryzen 3 2200G, który prócz 4 rdzeni i 4 wątków posiada zintegrowaną grafikę Radeon Vega 8.

Zobacz procesory AMD Ryzen 3

AMD Athlon – obecnie w skład tej rodziny (na architekturze Zen) wchodzi jeden procesor – Athlon 200GE (2R/4W), który zawiera zintegrowaną grafikę Radeon Vega 3. Kosztując około 200 zł jest idealnym wyborem do taniego zestawu do grania w tytuły e-sportowe lub inne niewymagające gry.

Podobnie jak w przypadku procesorów Intel, wśród produktów AMD jest kilka serii, które pominęliśmy:

  • AMD Ryzen Threadripper
  • AMD Epyc

Są przeznaczone dla specyficznych odbiorców, serwerów i profesjonalnych stacji roboczych. Nie uwzględniamy również starszych procesorów, jak na przykład seria FX, ponieważ nie są już wspierane.

Numery modeli

Oznaczenia numeryczne są dość podobne do tych, które stosuje Intel. Weźmy na przykład procesor AMD Ryzen 7 2700X. AMD Ryzen 7 oznacza rodzinę – o czym było wcześniej.

Pierwsza cyfra, w tym wypadku 2, oznacza generację procesora. Reszta, cóż – zasada jest prosta, im wyższy numer, tym wyższa wydajność.

Oznaczenia procesorów

Nie brakuje oczywiście literek na końcu nazwy. W naszym przykładzie, AMD Ryzen 7 2700X, jest to akurat X. Co te i inne symbole oznaczają?

  • X – oznacza podwyższoną wydajność (taktowanie) względem modelu bez tego symbolu.
  • U – jest używane do oznaczenia procesorów mobilnych.
  • G – oznacza, że procesor posiada zintegrowany układ graficzny.
  • PRO – figuruje przy procesorach biznesowych.
  • GE – oznacza procesor energooszczędny ze zintegrowanym układem graficznym.

Części składowe procesora

Na co zwrócić uwagę przy wyborze procesora?

Nazewnictwo mamy już za sobą, przejdźmy zatem do kolejnej rzeczy. Na co zwrócić uwagę w pierwszej kolejności, gdy spojrzysz na specyfikację procesora?

Rdzenie i wątki

To od tych dwóch rzeczy w dużej mierze zależy wydajność układu. Zacznijmy może od rdzeni. Obecnie najpopularniejsze procesory posiadają od 4 do nawet 8 rdzeni. Teoretycznie im więcej, tym lepiej, choć nie jest to takie proste, ponieważ dużo zależy od ich wydajności, na którą w głównej mierze składa się architektura. Ale to już temat na osobny tekst. Poza tym, nie każdemu będzie potrzebne 8 rdzeni – ale o tym będzie dalej.

Wątki, nazywane również rdzeniami logicznymi, są minimalnie mniej istotne. Domyślnie liczba wątków równa się liczbie rdzeni. Są jednak dwie technologie, które dwukrotnie zwiększają liczbę rdzeni logicznych. W przypadku procesorów Intel mówimy o Hyper Threading (HT), a w przypadku AMD jest to Simultaneous Multithreading (SMT). Utworzone w ten sposób dodatkowe wątki są mniej wydajne od fizycznych rdzeni. W efekcie procesor 4-rdzeniowy i 8-wątkowy może być mniej wydajny od 6-rdzeniowego i 6-wątkowego układu.

Taktowanie zegara

Przeglądając specyfikację zwróć uwagę na to, jakie zegary są podane – bazowe czy w trybie turbo. Bazowe taktowanie rdzenia w najnowszych procesorach wynosi mniej więcej 3.0 – 4.0 GHz, a w trybie turbo zazwyczaj 4.20 GHz do nawet 5.0 GHz. Pamiętaj jednak, że taktowanie w trybie turbo jest najczęściej utrzymywane jedynie przez krótką chwilę, często również tylko na jednym z rdzeni.

Staraj się wybierać modele z jak najwyższym taktowaniem bazowym, jednak pamiętaj, że niektóre procesory można podkręcić.

Pamięć podręczna cache

Czym jest pamięć podręczna cache? W najprostszym tłumaczeniu, jest to taki mini-dysk, w którym procesor przechowuje dane, które przypuszczalnie będą potrzebne w najbliższej przyszłości.

Wyróżniamy 3 poziomy pamięci – L1, L2 i L3, przy czym ta ostatnia jest pamięcią najdalszą, czas dostępu jest do niej najdłuższy oraz jest najbardziej pojemna. Obecnie procesory mają od 4 MB do nawet 20 MB pamięci cache.

Na co jeszcze zwrócić uwagę?

To były 3 najważniejsze parametry – teraz czas na całą resztę.

TDP

Thermal Design Power to w teorii parametr, który wskazuje ilość ciepła, którą oddaje procesor wyrażoną w watach (W). W teorii, ponieważ zarówno Intel, jak i AMD stosują różną metodykę testową i wartości podane w rubryce TDP oznaczają dwie różne rzeczy.

AMD określa w ten sposób maksymalną moc, jaką procesor może pobrać i oddać pod postacią ciepła. Intel natomiast mianem TDP określa maksymalną pobraną i oddaną w postaci ciepła moc przy obciążeniu procesora aplikacjami.

W rzeczywistości jednak, kierując się tym parametrem podczas wyboru chłodzenia warto wybrać model z zapasem.

Zintegrowany układ graficzny

Jeżeli składasz desktop w niskiej cenie lub przeznaczony do multimediów, warto rozważyć zintegrowany układ graficzny. Prawie wszystkie procesory Intel posiadają zintegrowany układ Intel UHD Graphics, natomiast w przypadku procesorów Ryzen, szukaj jednostek z oznaczeniem G.

Wydajność komputera z procesorem AMD Athlon 220GE możesz zobaczyć w filmie na naszym kanale:

Proces technologiczny

Inaczej nazywany litografią. To od niego w dużej mierze zależy zapotrzebowanie na energię oraz to, jak dużo ciepła będzie wytwarzał procesor. Obecne procesory Intel są produkowane w 12-nanometrowym procesie technologicznym. Układy AMD również są wytwarzane w litografii 12 nm, jednak obie firmy korzystają z nieco innych wyznaczników i te wartości de facto nie są sobie równe.

Im wyższy proces tym więcej prądu będzie pobierał CPU i tym więcej ciepła będzie generował.

Jaki procesor do gier?

Do gier nieustannie najlepszym wyborem pozostają procesory Intel. Nikt nie twierdzi, że są bardziej opłacalne – są po prostu wydajniejsze. To fakt, z którym nie da się dyskutować i potwierdzają to liczne testy. Można by na tym skończyć i powiedzieć – kup najwydajniejszy i najdroższy procesor Intel. Ale my, zgodnie z naszym hasłem, chcemy podjąć inteligentny wybór. Dlatego wskażemy nie konkretny model (polecane procesory znajdują się niżej), a parametry, które taki procesor powinien posiadać.

Jaki procesor wybrać do gier - AMD czy Intel?

Aktualnie do gier wystarczą 4 rdzenie – powyżej tej wartość wzrost wydajność jest raczej niewielki, natomiast coraz częściej słyszy się, że ma to ulec zmianie, dlatego rekomendujemy wybrać procesor co najmniej 6 rdzeniowy, jak na przykład Intel Core i5-8600K.

Bazowe taktowanie procesora nie powinno być mniejsze niż 3.0 GHz, a powinno oscylować w pobliżu 3.50 – 4.0 GHz. Natomiast jeżeli chodzi o pamięć cache, to powinno to być co najmniej 6-8 MB.

Większość desktopów do gier jest wyposażona w zewnętrzne karty graficzne, jednak może się zdarzyć, że będzie to budżetowa konstrukcja.  W takim wypadku najlepszym wyjściem będą procesory AMD Ryzen z grafiką Radeon Vega 8, ewentualnie CPU Athlon 220GE, który będzie wydajniejszy od zintegrowanych układów graficznych w procesorach Intel.

Jaki procesor do biura?

Od komputera biurowe wymaga się zdecydowanie mniej, aniżeli od desktopa dla gracza. W tym wypadku wystarczające będą procesory 2-rdzeniowe, najlepiej 4-wątkowe. Taktowanie rdzenia może oscylować w granicach około 3.00 GHz. W tym przypadku najprawdopodobniej nie będzie wykorzystywana zewnętrzna karta graficzna, a do zastosowań biurowych w zupełności wystarczą układy Intel UHD Graphics. Zintegrowane GPU w procesorach AMD oczywiście również się nadają – są one wydajniejsze od wcześniej wspomnianych grafik Intel.

Jaki procesor dla profesjonalisty?

Przy obrabianiu wideo czy pracy z grafiką prym wiodą procesory Ryzen – głównie ze względu na ilość rdzeni i wątków. I to w sumie mogłaby być odpowiedź. Do tych zastosowań wybierz procesor z jak największą liczbą rdzeni – przynajmniej 6 lub 8, oraz technologią HT lub SMT. Te procesory posiadają z zasady wysokie taktowania, bliskie 4.0 GHz oraz około 10 do nawet 20 MB pamięci cache.

Polecane modele procesorów komputerowych

Zobacz popularne procesory komputerowe.

polecane płyty główne

Procesor Intel Core i5-8600K

Intel Core i5-8600K

Procesor posiada 6 rdzeni i tę samą liczbę wątków. Taktowanie zegara to 3,6 GHz, które w trybie turbo przyśpiesz do nawet 4,3 GHz, a odblokowany mnożnik pozwoli Ci podkręcić zegary do jeszcze wyższych wartości. Oprócz tego jest wyposażony w 9 MB pamięci podręcznej L3 oraz zintegrowany układ graficzny Intel UHD 630.

Procesor Intel Core i5-9600K

Intel Core i5-9600K

To procesor 9. generacji Intel Core wykonany w 14-nanometrowym procesie technologicznym. Wyposażony w 6 rdzeni i 6 wątków zapewnia świetną wydajność w grach i programach. Taktowany zegarem 3,7 GHz, który w trybie turbo przyśpiesza do 4,6 GHz. Dodatkowo, odblokowany mnożnik pozwala na podkręcanie procesora.

Procesor Intel Core i5-8500

Intel Core i5-8500

To procesor z zablokowanym mnożnikiem, a więc nie da się go podkręcić. Posiada 6 rdzeni taktowanych zegarem 3.0 GHz, które w trybie turbo przyśpieszają do 4.1 GHz. Świetny wybór, jeżeli kompletujesz komputer do gier, którego nie planujesz podkręcać.

Procesor Intel Core i5-7400

Intel Core i5-7400

To wydajny 4-rdzeniowy procesor. Wyposażony w 6 MB pamięci cache oraz z taktowaniami zegara, które w trybie turbo sięgają 3,5 GHz. CPU nie posiada odblokowanego mnożnika, więc jego podkręcanie będzie niemożliwe.

Procesor Intel Core i7-8700K

Intel Core i7-8700K

To wydajny procesor wyposażony w 6 rdzeni i aż 12 wątków. Bazowe taktowanie zegarów w tym procesorze to 3,7 GHz, a w trybie turbo nawet 4,7 GHz. Co więcej, odblokowany mnożnik pozwala wycisnąć z tego układu jeszcze więcej.

Procesor Intel Core i9-9900K

Intel Core i9-9900K

CPU Intel Core 9. generacji. Posiada 8 rdzeni i aż 16 wątków. Oprócz tego wspiera go 16 MB pamięci podręcznej. Taktowanie zegarów tego modelu wynosi 3,6 GHz, a w trybie turbo nawet 5,0 GHz. Dodatkowo, dzięki odblokowanemu mnożnikowi można podkręcić ten procesor.

Procesor AMD Ryzen 5 1600X

AMD Ryzen 5 1600X

To wydajny 6-rdzeniowy i 12-wątkowy układ z 16 MB pamięci podręcznej. Zegary tego procesora w trybie turbo sięgają nawet 4,0 GHz. Pamiętaj jednak, że ten procesor nie posiada zintegrowanego układu graficznego.

Procesor AMD Ryzen 5 2600

AMD Ryzen 5 2600

Ten procesor gwarantuje wysoką wydajność w grach i programach. Posiada 6 rdzeni i 12 wątków, które są taktowane bazowym zegarem 3,40 GHz, a w trybie turbo przyśpieszają do 3,90 GHz. Co więcej, w pudełku znajdziesz również chłodzenie, które świetnie poradzi sobie z odprowadzaniem ciepła z tego układu.

Procesor AMD Ryzen 3 2200G

AMD Ryzen 3 2200G

4 rdzenie, 4 wątki, 4 MB pamięci podręcznej. Zegary tego procesora osiągają taktowania na poziomie 3,70 GHz w trybie turbo. Dodatkowo ten układ posiada zintegrowany układ graficzny AMD Radeon RX Vega 8. Podobnie jak inne procesory z tej serii, jest dobrym wyborem do gier w komputerach bez zewnętrznej karty graficznej.

Przeczytaj też pozostałe poradniki, w których piszemy o tym, jak wybrać inne komponenty komputera:

Jaki zasilacz komputerowy wybrać? Jak wybrać obudowę komputerową? 
Jak wybrać chłodzenie wodne procesora? Jak wybrać chłodzenie powietrzne procesora Jak wybrać płytę główną do komputera
Jaką kartę graficzną wybrać? Jaki dysk wybrać - SSD czy HDD? Jaką pamięć RAM wybrać do komputera i laptopa?

Zobacz wszystkie procesory w x-kom